Na zaproszenie Jacka Jaśkowiaka – Prezydenta Miasta Poznania
oraz Stowarzyszenia Społecznego Komitetu Budowy Pomnika Wypędzonych
w Poznaniu
w dniu 5 listopada 2026 roku Poznaniacy uczcili 87.Rocznicę
pierwszych wysiedleń Wielkopolan w czasie II Wojny Światowej.

Uroczystość odbyła się przy pomniku Wypędzonych Wielkopolan.
Pomnik w formie płaskorzeźby, według koncepcji pracowni Karola Badyny,
został odsłonięty 5 listopada 2024 r. Przedstawia sylwetki ludzi w różnym wieku, stłoczonych na małym obszarze. Jak wyjaśniał opis pracy konkursowej,
pomnik ten to próba pokazania dwóch zjawisk:
stanu psychicznego osób, które w jednej chwili muszą opuścić swój dom,
a także koszmaru i przerażającego faktu wypędzenia i umieszczenia ludzi
w zatłoczonych wagonach towarowych.

Akcja wysiedleńcza ludności polskiej w Poznaniu rozpoczęła się o świcie 5 listopada 1939 r. i trwała do 1944 r.  Z ziem wcielonych do III Rzeszy do Generalnego Gubernatorstwa deportowano – według różnych wyliczeń historyków –
od ok. 400 tysięcy do nawet ponad miliona osób.
Lager Glowna był obozem przejściowym dla wysiedlonej ludności,
który powstał pod koniec października 1939 r. na terenie przedwojennych magazynów wojskowych w dzielnicy Główna przy ul. Bałtyckiej.
W jego skład wchodziło pięć baraków, w tym trzy drewniane,
a także murowany budynek administracji niemieckiej
oraz zabudowania gospodarcze.
W obozie Lager Glowna przetrzymywano wielu zasłużonych dla Poznania
i Wielkopolski postaci, wśród nich byli m.in. Cyryl Ratajski – prezydent Poznania,
prof. Michał Sobeski – współtwórca Uniwersytetu Poznańskiego, ppłk dr Leon Drożyński – lekarz i społecznik, przewodniczący Wydziału Lekarskiego Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk czy ks. Józef Prądzyński – organizator życia społeczno-gospodarczego i katolickiego w Wielkopolsce.
Jak podaje Instytut Pamięci Narodowej, przez cały okres działalności obozu osadzonych w nim było ok. 33,5 tys. osób, z których prawie 33 tys. wysiedlono
do Generalnego Gubernatorstwa – wśród nich ponad 31 tys. Polaków, 1112 Żydów
oraz ok. 450 Romów.
Spośród wysiedlonych ok. 27 tys. osób było mieszkańcami Poznania.

Wśród uczestników Kombatanci, samorządowcy, harcerze.
Prezydenta Miasta Poznania reprezentował  Marcin Gołek – zastępca prezydenta.

Pani Marta Przybyła podzieliła się z uczestnikami poruszającymi wspomnieniami
z okresu II Wojny Światowej oraz zrelacjonowała swoje, osobiste losy wojenne.

Okolicznościowe przemówienie wygłosił Marcin Gołek – Wiceprezydent Poznania.

Wielkopolski Zarząd Wojewódzki Związku Kombatantów RP i Byłych Więźniów Politycznych reprezentowały Bernadeta Orłowska – Prezes WZW
oraz Janina Felsmann-Pawlik – Sekretarz Prezydium WZW,
zapalając ZNICZ PAMIĘCI.

Jagoda Pawlik
Zdjęcia:
Mieczysław Pawlik